60 yıl önce yaşanan felaketin etkisi hala devam ediyor Sözcü Gazetesi

Risk Analysis dergisinde yayımlanan bilimsel bir çalışma, ABD'nin Kaliforniya eyaletinde yer alan Santa Susana Saha Laboratuvarı'na en yakın bölgede yaşayan sakinlerin kronik otoimmün, endokrin ve metabolik hastalıklara yakalanma olasılığının çok daha yüksek olduğunu ortaya koydu. 1959 yılında kısmi reaktör erimesinin yaşandığı bölge, aradan geçen onlarca yıla rağmen eyaletin en kirli alanlarından biri olmaya devam ediyor.

Kaliforniya'daki Santa Susana Saha Laboratuvarı (SSFL), yaklaşık 60 yıl boyunca füze ve nükleer test tesisi olarak faaliyet gösterdi. Bu süreçte meydana gelen kazalar sonucunda oluşan kirlilik toprağa ve yeraltı sularına yayıldı. Kaliforniya Üniversitesi Wrigley Çevre ve Sürdürülebilirlik Enstitüsü'nden Jenna Blyler liderliğindeki araştırma ekibi, tesisin 24 kilometrelik yarıçapı içinde ikamet eden 475 bölge sakinini incelemeye aldı.

YÜKSEK GELİR GRUBUNA RAĞMEN HASTALIK ORANLARI YÜKSEK

Araştırmaya katılanların yüzde 56'sının yıllık gelirinin 100 bin dolar ve üzerinde olduğu, nispeten yüksek gelirli bir grup oluşturduğu belirtildi. Ancak katılımcıların üçte birinden fazlası, mevcut yerleşim alanlarına taşındıktan sonra en az bir kronik hastalığa yakalandığını bildirdi. Yüksek gelir gruplarında bu tür rahatsızlıkların normal şartlarda daha az görüldüğünü vurgulayan uzmanlar, bölgedeki oranların ulusal ortalamaya yaklaştığına dikkat çekti.

MESAFE AZALDIKÇA HASTALIK ORANI ARTIYOR

Çalışma, tesise olan mesafe ile hastalık türleri arasındaki doğrudan ilişkiyi de ortaya koydu. Tesisin 8 kilometre yarıçapında yaşayan sakinlerin yüzde 18'i otoimmün hastalıklara yakalandığını bildirirken, 18 ila 24 kilometre uzaklıkta yaşayan grupta bu oran yüzde 4 seviyesinde kaldı. Metabolik ve endokrin bozukluklarda da benzer bir tablo görüldü; tesise 8 kilometre mesafede olanlarda hastalık oranı yüzde 15 iken, en uzak bölgede yaşayanlarda bu oran yüzde 2 olarak kayıtlara geçti.

DOĞRUDAN NEDENSELLİK İÇİN İLERİ ANALİZLER GEREKİYOR

Çalışmanın lideri Jenna Blyler, elde edilen verilerin henüz doğrudan bir nedensellik ilişkisini kanıtlamadığı konusunda uyarıda bulundu. Anketin kişisel beyanlara dayandığını belirten Blyler, hastalıkların şiddeti ve tekrarlama sıklığına ilişkin kesin sonuçlara ulaşmak için ek analizlere ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. Bölgede artan kuraklık ve orman yangınlarının topraktaki kirliliği yayma riskini artırdığını belirten bilim insanları, çevresel tehditlerin toplumsal düzeydeki etkilerini incelemeye devam edeceklerini kaydetti.