6 bin 400 ağacın dibine tonlarca bazalt taşı döktüler Sözcü Gazetesi

Deney, daha önce koyunların otlatıldığı 11,5 hektarlık bir arazide gerçekleştirildi. Bölgeye 25 binden fazla ağaç dikilirken bunların 6 bin 400'ü 2021 ile 2024 yılları arasında tek tek takip edildi. Çalışmanın ilk sonuçları 2026 yılında yayımlandı.

Araştırmacılar arazinin belirli bölümlerine yakındaki bir taş ocağından çıkan ve normalde yan ürün olarak kalan ince kırılmış bazaltik kayaç serpti. İlk uygulama ağaçlar dikilmeden önce 2020'de hektar başına 40 ton olarak yapıldı. 2023'te ise aynı alanlara hektar başına 24 ton daha uygulandı.

Bunun arkasında "geliştirilmiş kaya ayrışması" olarak bilinen yöntem bulunuyor. İnce parçalar halindeki silikat kayaç yağmur suyuyla temas ettikçe zamanla çözünüyor. Bu süreç bir yandan karbondioksitin farklı kimyasal formlarda tutulmasına yardımcı olurken diğer yandan toprağa kalsiyum gibi mineraller kazandırabiliyor. Ayrıca toprağın pH seviyesindeki değişim, ağaçların azot ve fosfor gibi mevcut besinlere ulaşmasını kolaylaştırabiliyor.

Deneyde yalnızca taş kullanılmadı. Bazı genç ağaçların köklerine yakın, olgun ormanlardan alınan yaklaşık 200 mililitrelik toprak da eklendi. Böylece eski ormanlardaki yararlı mikroorganizmaların yeni dikilen ağaçların gelişimini hızlandırıp hızlandırmayacağı da araştırıldı.

Dört yılın sonunda en dikkat çekici sonuç, meşe, huş, kiraz, kızılağaç, titrek kavak ve üvez gibi geniş yapraklı yerli ağaçların bulunduğu alanlarda görüldü. Kırılmış taş uygulanan bölümlerde ağaçların toprak üstündeki gövde ve dallarında depolanan karbon miktarı, taş uygulanmayan alanlara göre yüzde 27 daha fazla çıktı. Bu fark hektar başına yaklaşık 787 kilogram ilave karbon anlamına geliyor.

Ancak aynı sonuç bütün ağaçlarda görülmedi. Sitka ladinlerinin bulunduğu alanlarda bireysel ağaçların büyümesinde artış eğilimi görülmesine rağmen, alanın tamamındaki toprak üstü karbon miktarında belirgin bir fark tespit edilmedi. Olgun orman toprağı eklenen alanlarda da ilk yıllarda büyümeyi destekleyen etkiler görülse de bu etkinin zamanla azaldığı belirlendi.

Araştırmacılar elde edilen sonuçların yalnızca ilk dört yılı kapsadığına dikkat çekiyor. Glandwr Ormanı'ndaki çalışma devam ediyor ve kırılmış taşların ağaçlar büyüdükçe aynı etkiyi gösterip göstermeyeceği uzun vadeli ölçümlerle takip edilecek.