52 bin kilometrekarelik dev gölden geriye sadece tuz kaldı Sözcü Gazetesi

Gölün suları binlerce yıl önce ortadan kalkmış olsa da eski kıyı çizgileri bugün bile dağların yamaçlarında halka şeklindeki izlerle görülebiliyor. Kuruyan göl tabanında ise kilometreler boyunca uzanan açık renkli düzlükler ve yoğun mineral birikintileri bulunuyor. Bugünkü Büyük Tuz Gölü, Utah Gölü ve Sevier Gölü de dev Bonneville Gölü'nden geriye kalan parçalar arasında.

Bonneville Gölü'nün oluşumu yaklaşık 55 bin yıl öncesine uzanıyor. Bölgenin daha serin ve yağışlı olduğu dönemde büyüyen göl, en geniş zamanında yaklaşık 52 bin kilometrekarelik alanı kaplıyordu. Utah'ın büyük bölümüne yayılan dev göl, Idaho ve Nevada'ya kadar uzanıyordu.

Ancak yaklaşık 18 bin yıl önce Red Rock Pass bölgesindeki doğal set aşıldı. Gölden çok büyük miktarda su dışarı boşaldı ve Kuzey Amerika'nın bilinen en büyük taşkınlarından biri meydana geldi. NASA'ya göre yalnızca yaklaşık altı hafta içinde gölün seviyesi 105 metreden fazla düştü.

Utah Jeoloji Araştırmaları Kurumu, bu taşkında boşalan su miktarının yaklaşık 1.100 mil küp, yani 4 bin 500 kilometreküp civarında olduğunu belirtiyor. Bu miktar Michigan Gölü'ndeki su hacmine yakın.

İklimin ilerleyen binlerce yılda daha sıcak ve kurak hale gelmesiyle göl küçülmeye devam etti. Suyun buharlaşması geride tuz ve çeşitli mineraller bıraktı. Bugün ünlü Bonneville Tuz Düzlükleri de bu sürecin sonucu olarak ortaya çıktı.

Göl tabanının bazı bölümlerinde tuz tabakaları son derece düz yüzeyler oluşturdu. Bu alanlar daha sonra mineral çıkarma faaliyetlerinin yanı sıra kara hız rekoru denemeleri için de kullanılmaya başlandı.

Eski göl yatağının NASA açısından önemi yalnızca Dünya'nın geçmişiyle sınırlı değil. NASA mühendisleri Haziran 2026'da bölgedeki Crater Island'da, Venüs'e gönderilecek DAVINCI görevinin kamera ve ölçüm sistemlerini test etti. Bölgenin zorlu jeolojik yapısı nedeniyle ekip burayı "Dünya'daki Venüs" olarak adlandırıyor.

Test sırasında helikopterden bırakılan sistem, Venüs atmosferindeki inişi taklit edecek şekilde görüntüler topladı. DAVINCI görevinin gerçek uçuşunda araç, Venüs'ün yoğun atmosferinden yaklaşık 60 dakikalık inişi boyunca görüntüler çekecek ve atmosferin kimyasal yapısını inceleyecek.

NASA'nın yeni uydu görüntüleri ise Bonneville Gölü ortadan kalkalı binlerce yıl olmasına rağmen izlerinin hâlâ silinmediğini gösteriyor. Eski kıyı çizgileri, tuz düzlükleri ve göl tabanındaki mineral katmanları bugün uzaydan dahi ayırt edilebiliyor.