5 asırlık külliyede gizli 1800 yıllık pagan taşı!

Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman dönemlerinde devlet kademelerinde görev alan Çoban Mustafa Paşa'nın Kocaeli'nin Gebze ilçesinde 1523'te inşa ettirdiği külliyenin içerisindeki 1800 yıllık sunak taşı tarihe ışık tutuyor.

İstanbul Arkeoloji Müzesi ve İstanbul Üniversitesi Latin Dili Edebiyatı Bölümü uzmanlarının yaptığı incelemelerde 1800 yıllık olduğu belirlenen taşın üzerindeki metinde, "Tanrım sana şükürler olsun. Senin sayende buraların hakimi ve fatihi olduk. Sen bana lütfettin ve ben galip geldim. Bu taş senin şerefine dikilmiştir. Bütün sunaklar ve adaklar sanadır" yazıyor.

Çoban Mustafa Paşa külliyesine taşın nasıl geldiği bilinmezken Tarihçi Dr. Ahmet Anapalı, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne taşın koruma altına alınması için müracaatlarını yapmaya hazırlanıyor.

Tarihçi Dr. Ahmet Anapalı, sunak taşının milattan sonra 215'li yıllarda yapıldığını söyledi.

Sunak taşının üstüne Roma İmparatoru Septimius Severus'un doğu seferine çıkarak kazandığı savaşlara karşı minnet ifadesi olarak Zeus heykeli diktirdiğini anlatan Anapalı, "Oğlu Anatolia Caracalla'yla imparator bu toprakların sahibi olan Pers İmparatoru'yla Gebze ile İzmit arasında bir yerde savaştı. Bu savaşı da yendi. Nicomedia (İzmit)'in ve bu bölgenin sahibi oldular" diye konuştu.

Anapalı, Gebze bölgesine Calistratos adlı Romalı vali atandığını aktararak, şöyle devam etti:

"Calistratos putperestti ve Zeus'a tapıyordu. Zeus adına bu topraklarda bir tapınak yaptı. Bu tapınağında önüne sunak taşı, üstüne de Zeus heykelini koydu. Altında ise 'Tanrım sana şükürler olsun. Senin sayende buraların hakimi ve fatihi olduk. Sen bana lütfettin ve ben galip geldim. Bu taş senin şerefine dikilmiştir. Bütün sunaklar ve adaklar sanadır. Bu taşın da önündedir' yazmaktadır. Romalı Vali Calistratos'un, İmparator Severus için yaptığı ve Zeus'un heykelinin bir dönem üzerinde bulunduğu sunak taşı Çoban Mustafa Paşa Camii içerisinde bulunmaktadır."

Sunak taşının altında 6 satırlık kitabe bulunduğunu dile getiren Anapalı, "Bu taşın üstünde pagan dönemde bir heykel vardı. Fakat 324 tarihinde Milano konsülünden sonra Roma İmparatoru Maksimus Konstantin resmen Roma'nın dinini Hristiyanlığa çevirince paganlığa ait bütün heykelleri ve manastırları yıktığını düşünüyoruz" şeklinde konuştu.

Anapalı, sunak taşının altındaki 6 satırlık kitabede ayrıca Calistratos'un adı, Septimius Severus ve oğlu Anatolia Caracalla'nın perslerle yaptığı savaşın hikayesinin yer aldığını kaydetti.

Taşın, İstanbul Arkeoloji Müzesi ve İstanbul Üniversitesi Latin Dili Edebiyatı Bölümü uzmanları tarafından incelendiğine değinen Anapalı, "Orada Roma'nın yaptığı bir savaş ve bu savaşın ardından galibiyetin metni bulunmaktaymış. Bazı harflerin bozuk ve kırılmış olmasıyla ortaya çıkan anlam tam olarak bizim anlattığımız gibi. Güzel olan ise 500 yıllık Kanuni Sultan Süleyman dönemi caminin bahçesinde tam 1800 yıllık putperest pagan tapınağının taşı bulunması" ifadelerini kullandı.

Sunak taşının Çoban Mustafa Paşa Külliyesi'nin içerisinde nasıl kaldığıyla ilgili değerlendirmeler yaptıklarını belirten Anapalı, Çoban Mustafa Paşa'nın muhtemelen bu topraklarda bulunan pagan yapısının temellerini kullanarak üzerine cami yapmış olabileceğini, Osmanlı İmparatorluğunun fethettiği yerlerde daha önce var olan yapıların temellerini kullanarak üzerine başka yapılar inşa ettiği örneklerin mevcut olduğunu sözlerine ekledi.