48 bin tür tehlikede: Kansere çare olan bitkiler risk altında

Dünya genelinde tespit edilen 172 bin 600 canlı türünden yaklaşık 48 bin 600’ü, nesli tükenme tehdidi altında bulundu.

Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme'nin (CITES) imzalandığı gün olan 3 Mart, "Dünya Yaban Hayatı Günü" ilan edildi.

2026 yılı Dünya Yaban Hayatı Günü teması, “Tıbbi ve aromatik bitkiler: Sağlığı, mirası ve geçim kaynaklarını korumak” olarak belirlendi. Tema, yaban hayatı denince sadece hayvanların akla gelmemesi gerektiğini hatırlattı.

Uluslararası Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) verilerine göre, sikadaların yüzde 71’i, mercan resiflerinin yüzde 44’ü, amfibilerin yüzde 41’i, memelilerin yüzde 26’sı ve kuşların yüzde 12’si nesli tükenme riski taşıdı.

Her yıl önceki yıllara göre nesli tehlike altındaki tür sayısının arttığı bildirildi.

Doğal yaşam alanlarının azalması, iklim değişikliği, kirlilik ve istilacı yabancı türler birçok canlı türünün geleceğini tehdit etti. Bitkilerin aşırı ve yasa dışı kullanımı, organize suç gruplarının hayvanları öldürüp parçalarını satması ve yasa dışı evcil hayvan ticareti de risk unsurları arasında gösterildi.

İklim değişikliğinin, nesli tehlike altındaki türler üzerindeki etkisini hızlandırdığı bildirildi. Deniz suyu sıcaklıklarının artışı mercanlarda beyazlamaya yol açtı. Afrika ve Avustralya’da su kaynaklarının kuruması ise büyük memelilerin toplu ölümlerine neden oldu.

Yaygın olarak kullanılan tıbbi ve aromatik bitkilerin yüzde 20’den fazlasının aşırı toplama ve iklim krizine bağlı olarak tükenme noktasında olduğu vurgulandı.

Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 15’i, yabani türlerin yasal ticaretinden geçimini sağladı; türlerin yok olması milyonlarca insanı yoksulluk riskiyle karşı karşıya bıraktı.

IUCN Genel Direktörü Dr. Grethel Aguilar, “Yok olan her bitki türüyle birlikte, kansere veya gelecekteki salgınlara çare olacak bir molekül de sonsuza dek kayboldu. Doğayı korumak artık bir seçenek değil, insanlığın hayatta kalma stratefisi” açıklamasında bulundu.

Böbrek taşına bitkisel destek: Uzmanlar açıkladı

IUCN, “Kırmızı Liste” indeksi kapsamında bugüne kadar 172 bin 600 türü inceledi ve 2030’a kadar en az 260 bin türü incelemeyi hedefledi. Raporda, yaban hayatının korunması ve dijital platformlarda artan yasa dışı ticaretle mücadele için yapay zekâ ve uydu teknolojilerinin kullanılmasının zorunlu olduğu bildirildi.