43 yıllık personel mevzuatında yavaş da olsa değişim başladı Ahmet Ünlü

Personelle ilgili ikincil mevzuata bakıldığında büyük çoğunluğunun 1973-1984 tarihleri arasında yürürlüğe girdiğini ve birçok yönetmeliğin ve birçok yönetmelik maddesinin de mülga olduğunu görüyoruz. Diğer bir husus ise mevcutların da ciddi bir rahatsızlık kaynağı oluşturmasıdır. Bu yazımızda bu konuyu ve önerilerimizi gündeme getirmeye çalışacağız. Güncelliğini yitiren ikincil düzenlemeler Güncelliğini yitiren mevzuattan hala yürürlükte olanlara ve kısa süre önce değiştirilenlere yer vereceğiz.

Personelle ilgili ikincil mevzuata bakıldığında büyük çoğunluğunun 1973-1984 tarihleri arasında yürürlüğe girdiğini ve birçok yönetmeliğin ve birçok yönetmelik maddesinin de mülga olduğunu görüyoruz. Diğer bir husus ise mevcutların da ciddi bir rahatsızlık kaynağı oluşturmasıdır. Bu yazımızda bu konuyu ve önerilerimizi gündeme getirmeye çalışacağız.

Güncelliğini yitiren ikincil düzenlemeler

Güncelliğini yitiren mevzuattan hala yürürlükte olanlara ve kısa süre önce değiştirilenlere yer vereceğiz.

1- Bunlardan 1983 tarihli Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik 19 Mart 2026 tarihinde değişti. Düşünün ki 21’inci yüzyılda 1980’lerin anlayışıyla personeli yönetmeye çalışıyorsunuz ve bundan da hiçbir rahatsızlığınız yok. Yavaşta olsa değişiklikler ümidimizi arttırıyor. Keşke Devlet Memurları Eğitimi Genel planı da değiştirilmiş olsaydı. Bu Planda 1983 tarihlidir. Dolayısıyla bu Planın da güncelliğini yitiren bir çok maddesi bulunduğu için gözden geçirilmesi ve güncellenmesi gerekmektedir.

2- Bir komediye dönüşen 25.10.1982 tarihli Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Personelin Kılık ve Kıyafetine Dair Yönetmelik hala yerli yerinde duruyor.

3- 12.01.1983 tarihinde yürürlüğe giren "Devlet Memurlarının Şikayet ve Müracaatları Hakkında Yönetmelik" incelendiğinde otoriter mantıkla yazıldığı anlaşılacaktır. Maalesef bu Yönetmelik’te hala yürürlüktedir.

4- 11.8.1973 tarihinde yürürlüğe giren “Devlet Memurlarının Tedavi Yardımı ve Cenaze Giderleri Yönetmeliği''nin ise hangi maddelerinin yürürlükte olduğunu dahi bilen yok. Çünkü, dayanak maddelerinin yarısı yürürlükte yarısı mülga. Böyle bir yönetmelik niçin güncellenmez veya güncellenmesi için kimden nasıl bir talimat beklenir? Doğrusu bu durumu anlamak mümkün değildir.

5- 18.05.1983 tarihinde yürürlüğe giren Yurt İçinde Mecburi Hizmet Karşılığı Öğrenci Okutma ve İhtisas Yaptırma Hakkında Yönetmelik ise hala yürürlükte. Bu Yönetmeliğin dayanak maddeleri 657 sayılı Kanun''un ek 35’inci maddesiyle zımnen mülga olmuştur. Doğrusu bu konuyla ilgili olarak ilgililerin haberinin olup olmadığından kuşkularım var.

6- Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ise 1983 tarihli olup, bu Yönetmeliğin neresini tutarsanız elinizde kalıyor.

7- Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar. 657 sayılı Kanun’un 4-B maddesine göre çalıştırılan sözleşmeli personelin çalıştırılmasına ilişkin mevcut düzenleme "1978 tarihli ve 7/15754 Sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar"dır. Bu Bakanlar Kurulu Kararı’nın yürürlüğe girmesinden yaklaşık olarak 48 yıl geçmiştir. Bu süre içerisinde bu mevzuat çok fazla değişikliğe uğramış ve personel birimlerinin bu değişiklikleri takip etmesi neredeyse imkansız hale gelmiştir.

Burada anlaşılması zor olan husus, bu kadar değişikliğe uğrayan bir metnin yeniden ve yeni bir anlayışla yazılmasının bu kadar zor olup olmadığıdır. Daha önceki yazılarımızda da bahsettiğimiz üzere, yüzbinlerce insanı ilgilendiren bir mevzuatın bu kadar kevgire döndürülmesi ve ille de bu mevzuatla biz bunların haklarını ve menfaatlerini düzenleyeceğiz ısrarında bulunulması doğrusu anlaşılır bir durum olmasa gerektir.

8- 15.11.1990 tarihinde yürürlüğe giren Kamu İktisadi Teşebbüsleri Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Hakkında Yönetmelik’in de tadilata ihtiyaç duyduğu muhakkaktır. Bu Yönetmelik’ler yüzbinlerce insanı etkilemektedir ve yeni bir anlayışla güncellenmesi gerekmektedir.

9- 12.2.1986  tarihli Diplomatik Temsilciliklerde Diplomatik Statüyü, Konsolosluklarda Konsolosluk Memuru Statüsünü Haiz Personel İle İlgili Protokol Esasları Hakkında Yönetmelik. Bu Yönetmelikte de sorun yoksa diyecek bir şeyimiz olamaz.

10- 18/4/1999 tarihli Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik. Bu Yönetmeliğin yeni bir anlayışla düzenlenmesi ve açık noktaların kapatılması gerektiğini düşünüyorum. Özellikle sınavsız yükselmelere kapı aralayacak düzenlemelere karşı kapıların tamamen kapatılması gerekmektedir.

11- 1982 tarihli Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik’te kısa bir süre Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılmıştı.  

Sonuç olarak personelle ilgili mevzuata baktığımızda büyük çoğunluğunun 1982-1984 tarihleri arasında yürürlüğe girdiğini görüyoruz. Düşünün ki 21’inci yüzyılda 1980’lerin ve 1990’ların anlayışıyla personeli yönetmeye çalışıyorsunuz ve bundan da hiçbir rahatsızlığınız yok.

Hâlâ yürürlükte olup da bu kadar da olmaz diyebileceğimiz o kadar çok yönetmelik var ki bunları sıralamak için oldukça fazla zaman harcamak gerekmektedir. Ümidim odur ki bu yazılar birilerinin kafasında soru işareti oluşturur. Bu nedenle ikincil mevzuatın masaya yatırılarak güncellenmesi ve yeni bir anlayışla hazırlanması gerektiğini düşünüyorum. Aksi takdirde genç nesillerde tepkinin önünün alınması oldukça zor olacaktır. Özetle demek istediğimiz ise adaleti ve hakkaniyeti ön plana çıkarak ve şeffaf uygulamaları merkeze alan bir mevzuat düzenlemesidir.

Kamuya işçi alımını düzenleyen mevzuat acilen değiştirilmelidir

Ülkedeki hangi sorunu analiz ederseniz edin altından istisnasız olarak insan kaynağındaki sorunların çıktığını görürüz. Bu kapsamda Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te yapılan değişikliklerle KPSS ile alım esas sınavlı alım ise adeta istisna haline gelmiştir.

Bunun sonucunda ise başta belediye iştirakleri olmak üzere işçi alımlarında nitelik düşmüş ve hamili kart yakınımdır yöntemi ile personel alımı rahatsızlık oluşturma boyutuna ulaşmıştır. Basına yansıyan ve bizim de zaman zaman köşeye taşıdığımız hususlar özellikle gençlerde ciddi bir karamsarlık oluşturmaktadır.

Bu yönetmeliğin kapsam maddesine bakıldığında her şey daha iyi anlaşılmaktadır. Kamu kurum ve kuruluşlarının birçoğuna personel alımının Yönetmelik kapsamında olmadığı görülmektedir. Yönetmelik kapsamında olan kurumlara personel alımında uygulanan yöntemlerin de oluşturduğu sorunları herhalde anlata anlata bıkkınlık oluşturduk. Ümit ederim ki ne anlatmak istediğim anlaşılmıştır. Ben uyarı görevimi yapayım da.