40 yıl sonra bir ilk: Okyanus için büyük tehlike Sözcü Gazetesi

Smithsonian Tropikal Araştırma Enstitüsü (STRI), Max Planck Kimya Enstitüsü ve Varşova Üniversitesi bilim insanlarının PNAS dergisinde yayımladığı ortak rapora göre, Panama'nın hayati okyanus mekanizması işlevini yitirdi. Her yıl ocak ile nisan ayları arasında derinlikteki besin açısından zengin soğuk suları yüzeye iten rüzgar jetlerinin çökmesi, okyanus sıcaklıklarını tarihi seviyelere çıkarırken mercan resiflerini ve ticari balık stoklarını doğrudan tehdit altına soktu.

Kuzey rüzgarlarının sıklığının dörtte üç oranında azalmasıyla, normalde 9 hafta süren serinleme dönemi 2 haftanın altına indi. Bu durum okyanus yüzey sıcaklığının 66 °F (yaklaşık 19 °C) olan tarihi taban seviyesinden ani bir yükselişle 74 °F (yaklaşık 23 °C) dereceye çıkmasına yol açtı.

BALIKÇILIK VE MERCAN RESİFLERİ ÇÖKÜŞÜN EŞİĞİNDE

Dipteki azot ve fosforu yüzeye taşıyarak fitoplanktonları, dolayısıyla deniz besin zincirini var eden sistemin durması, bölge ekonomisinde anında karşılık buldu. Kıyı topluluklarının temel geçim kaynağı olan sardalya, uskumru ve kalamar gibi stratejik türlerin av hacimlerinde radikal düşüşler kaydedildi.

Derinlerden gelen soğuk su koruması altından kalkan okyanus yüzeyindeki mercan resifleri, uzun süreli termal strese maruz kaldı. Akıntının durmasıyla birlikte resiflerde kitlesel beyazlama ve ölüm riskinin en yüksek seviyeye ulaştığı bildirildi.

2026 VERİLERİ KALICI ÇÖKÜŞÜN İŞARETİ OLABİLİR

Araştırma ekibinin lideri Aaron O'Dea, rüzgarların estiği anlarda güçlü olduğunu ancak dip akıntısını tetikleyecek sürekliliğe ulaşamadığını saptadı. PNAS verileri, rüzgar jetlerindeki bu çöküşün La Niña dönemindeki Kıtalararası Yakınsama Bölgesi'nin kaymasıyla bağlantılı olabileceğini gösterse de net mekanizma henüz çözülemedi.

Bilim insanları şu an rüzgar sisteminin durumunu netleştirmek adına 2026 yılı güncel verilerine odaklanmış durumda. Eğer Panama rüzgar akımı bu yıl da kendini toparlayamazsa, okyanustaki bu durumun geçici bir anormallik değil, kalıcı ve geri döndürülemez bir ekolojik kırılma olduğu resmi olarak tescillenecek.