40. günde savaşa ara: Nükleer tehditten ateşkese Dünya Haberleri

Trump’ın “İran medeniyetini yok etmekle” tehdit ettiği ve artık nükleer silah kullanımının tartışıldığı gün, ABD ile İran arasında 15 günlük geçici ateşkes ilan edildi. Taraflar yarın arabulucu Pakistan’ın ev sahipliğinde müzakerelere başlayacak. Tüm dünyanın memnuniyetle karşıladığı ateşkes, savaşı başlatan İsrail’i rahatsız etti.

Dünyayı nükleer saldırı eşiğine getiren ABD'nin İsrail teşvikiyle başlattığı İran savaşının 40'ıncı gününde, son anda gerçekleşen ateşkesle dünya rahat bir nefes aldı. Pakistan aracılığıyla ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerden dün, geçici ateşkes kararı çıktı. Ateşkesin ilanıyla Tahran sokaklarında sevinç gösterileri yapıldı. 15 gün devam etmesi planlanan geçici ateşkesin sonunda nihai barış anlaşmasına ulaşılması hedefleniyor. Ateşkesin kalıcı bir anlaşmaya dönüşmesi için yapılacak doğrudan müzakerelerin 10 Nisan Cuma günü (yarın) Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başlaması kararlaştırıldı. Müzakerelerde, İran’ın geçtiğimiz pazartesi günü Pakistan’a sunduğu ve dün ABD tarafından da “Müzakere zemini” olarak kabul edilen 10 maddelik teklif ile Washington'ın 15 maddelik teklifinin masada olduğu kaydedildi. Savaşın en kritik meselesi olan Hürmüz Boğazı’nın ne zaman açılacağı ve kontrolün kimde olacağı noktasında da yorum farklılığı olduğu görüldü. ABD, boğazın hemen açılacağını, İran ise kendi kontrolü altında saldırılar durduktan sonra açılacağını bildirdi.

PAKİSTAN YÖNETİMİ ÖNEMLİ ROL OYNADI

Pakistan yönetimi, savaşın başından beri tarafları bir araya getirerek anlaşma zemini bulmaya çalıştı. Ateşkesin ilan edilmesinin ardından bir açıklama yapan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, "İran ile ABD'nin müttefikleriyle birlikte, Lübnan da dahil olmak üzere her cephede geçerliliği an itibariyle başlayan derhal bir ateşkese vardıklarını duyurmaktan büyük memnuniyet duyuyorum" dedi. Her iki ülkenin liderine teşekkür eden Şerif, "Tüm anlaşmazlıkları kesin biçimde çözüme kavuşturacak kapsamlı bir anlaşmaya varmak üzere her iki tarafın heyetlerini 10 Nisan 2026 Cuma günü İslamabad'a davet ediyorum" dedi. Her iki tarafın da olağanüstü bir anlayış sergilediğini aktaran Şerif, "İslamabad Görüşmeleri'nin kalıcı bir barışın sağlanmasında başarıya ulaşmasını içtenlikle umuyor ve önümüzdeki günlerde daha fazla müjdeli haber paylaşmayı arzuluyoruz" dedi. Şerif, müzakerelerde rol alan Türkiye, Mısır, Katar, Suudi Arabistan ve Çin'e de teşekkür etti.

TRUMP’TAN “ZAFER AÇIKLAMASI”

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile İran arasındaki geçici ateşkesin ardından, İran'da askeri açıdan tüm amaçlarına ulaştıklarını ve "tam bir zafer kazandıklarını" savundu. "İran ile gümrük vergileri ve yaptırımların hafifletilmesi konusunda görüşüyoruz ve görüşmeye devam edeceğiz. 15 maddenin çoğu üzerinde zaten anlaşmaya varıldı" diyen Trump, İran'ın "oldukça verimli bir rejim değişikliği geçirdiğini tespit ettiklerini" savundu. Trump, İran ile yakından çalışacaklarını belirterek "Uranyum zenginleştirmesi olmayacak ve ABD, İran ile iş birliği yaparak, derine gömülmüş olan tüm (B-2 bombardıman uçakları) nükleer 'tozu' kazıyıp çıkaracaktır. Bu, şu anda ve geçmişte de çok titiz bir uydu gözetimi (Uzay Kuvvetleri) altındadır. Saldırı tarihinden beri hiçbir şeye dokunulmamıştır" ifadelerini kullandı. Paylaşımında Trump, İran'a askeri silah tedarik eden ülkelerin ABD'ye sattıkları tüm malların "derhal yüzde 50 gümrük vergisine tabi tutulacağını" ve bu uygulamanın ivedilikle yürürlüğe gireceğini vurguladı.İran’ın sunduğu maddelerin çoğunun üzerinde zaten anlaşmaya varıldığını belirten Trump, İran'ın saldırılar başladıktan sonra "oldukça verimli bir rejim değişikliği geçirdiğini tespit ettiklerini" savundu.

HÜRMÜZ BELİRSİZLİĞİ

Şerif’in Hürmüz Boğazı’nın derhal açılacağını ilan etmesine rağmen taraflardan bu konuda çelişkili açıklamalar geldi. ABD Başkanı Donald Trump, boğazın derhal açılacağını söyleyerek, ateşkesi “Tamamen bir zafer” olarak niteledi. Trump, yarın başlayacak müzakerelerde de İran’ın arabulucu Pakistan’a sunduğu 10 maddelik planın konuşulacağını ve bu planın müzakereler için uygun bir zemin olduğunu kaydetti. Tahran’daki üst düzey yetkililer ise boğazın geçişlere açılmasının ateşkesin başlamasına bağlı olduğunu ve geçişlerin 10 Nisan’daki müzakerelerin başlamasından sonra İran güvenlik güçleriyle koordineli şekilde yapılacağını vurgulayarak, dün yapılan anlaşmanın İran açısından “Kusursuz bir zafer olduğunu” öne sürdü. Seyrüsefer gözlem kurumları ateşkesin ardından Hürmüz Boğazı’nda gemi hareketliliğinin arttığını ve dün ilk gemilerin boğazdan geçtiğini bildirdi. İngiliz Financial Times gazetesi ise, İran'ın Hürmüz'den geçen varil başına bir dolarlık kripto para üzerinden vergi almayı planladığını yazdı.

İRAN’IN 10 MADDELİK TEKLİFİNDE NE VAR?

İran yönetimi, geçtiğimiz pazartesi günü arabulucu ülke Pakistan’a nihai anlaşma müzakereleri için 10 maddelik bir planlama sunmuştu. Maddeler arasında saldırıların derhal durması, Hürmüz Boğazı’ndan geçecek gemilerin İran’a vergi ödemesi, İsrail ve ABD’nin tazminat ödemesi, muhtemel bir anlaşmanın tüm bölgeyi kapsaması ve İran’a yönelik uluslararası ambargoların kaldırılması gibi talepler yer alıyor. Tahran buna karşılık nükleer silahtan vazgeçerken, ABD ile uranyum zenginleştirme miktarı konusunda müzakere yürütmeyi kabul ediyor.

GALİBAF VE JD VANCE İSLAMABAD’A GİDECEK

Öte yandan, Trump’ın İran tarafından sunulan 10 madde için “uygun bir müzakere zemini” değerlendirmesi yapmasının ardından yarın İslamabad’da başlayacak müzakerelerde bu maddelerin tartışılacağı belirtildi. Müzakerelerde, İran tarafını Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf liderliğinde bir heyet temsil ederken ABD tarafını ise Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkof, Yardımcısı JD Vance ve Damadı Jared Kushner’in temsil edeceği açıklandı. Arabulucu ülke Pakistan ise Başbakan Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir’in koordinatörlüğüyle süreci yürütecek. Şerif, dün İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesi sonrası yaptığı açıklamada, Tahran yönetiminin İslamabad’daki müzakerelere katılmayı teyit ettiğini bildirdi.