4 soru cevapla Mourinho ve AİHM gerçekleri!

Fenerbahçe'deki görevine 29 Ağustos 2025’te son verilen teknik direktör Jose Mourinho, Türkiye Futbol Federasyonu’ndan (TFF) aldığı cezaları Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) taşıdı... 3 Kasım 2024’te Fenerbahçe’nin 3-2 kazandığı Trabzonspor karşılaşmasındaki eylemleri ve sonrasında medyaya yaptığı açıklamalar nedeniyle Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu’nun (PFDK) 1 maç soyunma odasına ve yedek kulübesine giriş yasağı ile 658 bin 500 TL verdiği Portekizli teknik direktör, Tahkim Kurulu’na yaptığı itiraz sonuçsuz kalınca rotayı AİHM’ye çevirdi.

ÜÇ TEMEL HAK İHLALİ İDDİASI

Mourinho, AİHM’e yaptığı başvuruda 3 temel hak ihlali iddiasında bulundu... Tahkim Kurulu’nun bağımsız ve tarafsız olmadığını öne süren Mourinho, Kurul üyelerinin fiilen TFF Başkanı ve Yönetim Kurulu’na bağlı şekilde görev yaptığını savundu. Başvuruda ayrıca, Tahkim’in gerekçeli kararının kendisine tebliğ edilmediğini ve bu nedenle kararı değerlendirip etkili biçimde itiraz etme imkânından mahrum bırakıldığını ifade etti. Mourinho, kendisine verilen para cezalarının basın açıklaması yapma ve görüşlerini kamuoyuyla paylaşma özgürlüğünü ihlal ettiğini de ileri sürdü.

AİHM, TÜRKİYE'DEN GÖRÜŞ İSTEDİ

AİHM, başvuruyu Türkiye hükümetine tebliğ ederken 4 konuda görüş istedi. Mahkeme, taraflardan TFF Disiplin ve Tahkim kurullarının bağımsız ve tarafsız olup olmadığına ilişkin değerlendirmelerini talep etti. AİHM, Tahkim’in gerekçeli kararının Mourinho’ya tebliğ edilmemesinin adil yargılanma hakkını ihlal edip etmediği konusunda da tarafların görüşlerini istedi. Mahkeme son olarak, verilen cezaların ifade özgürlüğüne müdahale teşkil edip etmediğinin değerlendirilmesini talep etti. Türkiye’nin itiraz için en fazla altı ay süresi bulunuyor.

MOURINHO NEDEN CEZA ALMIŞTI?

3 Kasım 2024’te Fenerbahçe’nin 90+11’de attığı golle 3-2 kazandığı Trabzonspor maçından sonra Mourinho, ”Zor, zor. İyi rakiplere karşı oynuyoruz ama sisteme karşı da oynuyoruz. Bunların yarısını anlattılar, tamamını anlatsalar Fenerbahçe’ye gelmezdim” ifadesini kullanmıştı. Bu sözleri için 900 bin TL para cezası kesen PFDK ayrıca, rakip takım taraftarlarına karşı sportmenliğe aykırı hareket ettiği gerekçesiyle 1 maç soyunma odasına ve yedek kulübesine giriş yasağı ile 58 bin 500 TL para cezası vermişti. Tahkim daha sonra 900 bin TL’lik para cezasını 600 bin TL’ye indirmişti.

MOURINHO VE AİHM GERÇEKLERİ

Hürriyet sordu, CAS Hakimi Emin Özkurt, konuyla ilgili merak edilenleri yanıtladı.

1- MOURiNHO’NUN BÖYLE BiR DAVA AÇMA HAKKI VAR MI?

Mourinho'nun Türkiye aleyhine AİHM’e bireysel başvuru yapma hakkı hukuken kesinlikle mevcuttur. Çünkü bu hak sadece ilgili devletin vatandaşlarına tanınmamış olup, devletin yetki alanı içinde hak ihlaline uğradığını ileri süren her gerçek kişi vatandaşlığından bağımsız olarak mahkemeye başvurabilir. Mourinho hakkında TFF disiplin organları tarafından verilen cezalar Tahkim Kurulu denetiminden geçerek kesinleştiği için iç hukuk yolları usulüne uygun şekilde tüketilmiştir; dolayısıyla mağdur sıfatı ve nihai karardan itibaren dört aylık süre sınırı gibi kabul edilebilirlik şartları sağlandığı müddetçe bu başvuru hukuken tamamen mümkündür.

2- AİHM SÜRECİ NASIL İŞLİYOR?

Sürecin işleyişine baktığımızda, başvurunun şu an Türkiye Hükümeti’ne tebliğ edildiği, yani ‘communicated’ aşamasına geçtiği görülmektedir. Bu durum Mourinho’nun kesin olarak haklı bulunacağı anlamına gelmez; ancak mahkemenin başvuruyu ilk bakışta dayanaktan yoksun görmediğini ve hükümetten savunma talep ettiğini net bir şekilde gösterir. Yazılı aşamaların tamamlanmasının ardından kararını verecek olan AİHM, ulusal bir temyiz mercii gibi hareket edip cezayı yeniden değerlendirmez; yalnızca yargılama sürecinin adil yargılanma hakkı ve ifade özgürlüğü gibi sözleşme standartlarına uygunluğunu denetler.

3- MOURiNHO, AiHM’DEKi DAVAYI KAZANIRSA NE OLUR?

AiHM’in Mourinho’yu haklı bularak bir ihlal kararı vermesi halinde, TFF kararını doğrudan iptal etmesi veya disiplin cezasını kendiliğinden ortadan kaldırması söz konusu olmaz. Mahkeme bunun yerine Türkiye Cumhuriyeti’nin sözleşmeyi ihlal ettiğini tespit ederek, Mourinho lehine maddi ve manevi tazminata hükmedebilir. Ayrıca kararın icrası Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi denetiminde yürütüleceğinden, bu olası ihlal kararı TFF hukuk kurullarının bağımsızlığı, tarafsızlığı ve disiplin yargılaması standartları bakımından köklü ve sistemsel reformları tetikleyebilir.

4- GEÇMİŞTE BU OLAYIN ÖRNEĞİ VAR MI?

Bu olayın hem Türkiye hem de uluslararası spor tahkimi bakımından çok güçlü ve doğrudan emsalleri bulunmaktadır. AİHM daha önce verdiği Ali Rıza ve diğerleri, Sedat Doğan ve İbrahim Tokmak kararlarında TFF Tahkim Kurulu’nun bağımsızlık güvencelerini yetersiz bulmuş ve cezaların ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetmiştir. Dahası, Anayasa Mahkemesi’nin 17 Haziran 2025 tarihli kararıyla TFF Tahkim Kurulu üyelerinin seçim yöntemini iptal etmesi de Mourinho’nun iddialarını ulusal düzeyde destekleyen çok güncel bir gelişmedir. Sonuç olarak, yerleşik içtihatlara dayanan bu başvuru hukuken imkânsız değildir; ancak nihai başarı, verilen cezanın niteliği ve demokratik toplumda gerekli olup olmadığı gibi somut olayın detaylarına göre şekillenecektir.