349 sayısını bulana büyük ödül vaadi yanlış basılan şişe kapaklarıyla koca bir krize döndü: Halk öfkeyle sokaklara döküldü

1 MİLYON FİLİPİN PESOSU VADEDEN KAMPANYA HALKI UMUTLANDIRDI

1992 yılında uluslararası bir içecek firması, Filipinler’de satışlarını artırmak için “Number Fever” adlı büyük bir promosyon kampanyası başlattı. Kampanya yalnızca o markanın içeceğini değil, 3 tane daha büyük içecek markasını da kapsıyordu.

Şişe kapaklarının içine basılan numaralar, televizyonda açıklanan rakamlarla eşleşirse para ödülü kazandırıyordu. Küçük ödüllerden başlayan sistemin büyük ödülü ise 1 milyon Filipin pesosuydu (güncel kur ile 740 bin 587 TL). Kısa sürede ülke çapında büyük ilgi gören kampanya, içicek şirketi için ilk etapta ciddi bir başarıya dönüştü; satışlar arttı, şirketin Filipinler’deki pazar payı da dikkat çekici şekilde yükseldi.

Fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuştur

BİNLERCE KAPAK YANLIŞ BASILMIŞTI

25 Mayıs 1992 gecesi televizyonda büyük ödül numarası olarak 349 açıklandı. O an, ellerindeki şişelerin kapaklarında bu numarayı gören binlerce kişi büyük ödülü kazandığını düşündü.

Borçlarını kapatacağını, ev alacağını, çocuklarının geleceğini değiştireceğini düşünen insanlar için bu sayı sadece bir rakam değil, bir anda gerçek olmuş gibi görünen bir hayaldi. Ancak birkaç saat içinde bu sevincin yerini büyük bir kaos alacaktı.

Fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuştur

MADDİ SIKINTI YAŞAYAN HALK YENİ BİR HAYAT HAYALİ KURDU

Kampanyanın yarattığı heyecanın arkasında sadece para ödülü yoktu. Filipinler’de ekonomik sıkıntıların yaşandığı bir dönemde açıklanan 1 milyon peso, birçok kişi için hayatını tamamen değiştirecek bir fırsat olarak görülüyordu.

İnsanlar her gün şişe kapaklarını kontrol ediyor, akşam televizyon ekranında açıklanacak rakamı bekliyordu. Kampanya artık sadece bir pazarlama çalışması değil, milyonlarca kişinin umut bağladığı bir ulusal heyecana dönüşmüştü.

Fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuştur

BİRÇOK İNSAN İÇİN BÜYÜK BİR HAYAL KIRIKLIĞI OLDU

349 numaralı kapakları elinde tutan binlerce kişi içecek firmasının tesislerine giderek ödüllerini talep etti. Şirket ise büyük ödülün yalnızca güvenlik kodu taşıyan belirli kapaklar için geçerli olduğunu açıkladı.

Krizi yatıştırmak için yanlış basılan kapaklar için 500 peso “iyi niyet ödemesi” teklif edildi ve yüz binlerce kişi bu ödemeyi kabul etti. Ancak milyonluk ödül bekleyen birçok kişi için bu teklif, büyük bir hayal kırıklığı anlamına geliyordu.

Fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuştur

BÜYÜK ÖDÜL AYNI ANDA BİNLERCE KİŞİYE ÇIKMIŞTI

Sorun, kazanan numaranın yanlış açıklanması değil, aynı numaranın çok sayıda kapağa çıkmasıydı. Çünkü 349 gerçekten kazanan numaraydı, ancak büyük ödül için ayrıca güvenlik koduna sahip çok sınırlı sayıda gerçek kazanan kapak bulunuyordu. Bu ayrıntı ortaya çıkınca binlerce kişi ellerindeki kapağın televizyonda açıklanan numarayla aynı olmasına rağmen ödül alamayacağını öğrendi.

Fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuştur

UMUT BİR ANDA ÖFKEYE DÖNÜŞTÜ

Kısa süre içinde protestolar başladı. İçecek firmasının ürünlerine karşı boykot çağrıları yapıldı, şirket tesisleri önünde gösteriler düzenlendi.

Bir pazarlama kampanyası olarak başlayan süreç artık ülke çapında toplumsal bir öfkeye dönüşüyordu. Protestolar ve gerilim aylar boyunca sürdü; olay birkaç günlük bir kriz olarak kalmadı, şirketin Filipinler’de uzun süre gündemden düşmeyen büyük bir itibar sorununa dönüştü.

Fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuştur

ŞİDDETTİN DOZU ARTTI

Kriz ilerleyen aylarda daha karanlık bir boyuta taşındı. İçecek markasının araçlarını ve tesislerini hedef alan saldırılar yaşandı. Manila’da içecek kamyonuna atılan bombada bir öğretmen ile 5 yaşındaki bir çocuk hayatını kaybetti.

Daha sonraki saldırılarda da can kayıpları yaşandı ve çeşitli kaynakların verdiği bilgiye göre bu protestolarla bağlantılı şiddet olaylarında en az 5 kişi hayatını kaybetti.

Fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuştur

MAHKEME ÖDEMEK ZORUNDA DEĞİL DEDİ, DAVA KAPANDI

İçecek firmasının promosyon kampanyası krizi sokaktaki protestoların ardından mahkemelere de taşındı. Kaynaklara göre yaklaşık 22 bin kişi firmaya karşı hukuki süreç başlattı, bunların arasında 687 sivil dava ve 5 binden fazla ceza şikâyeti yer aldı.

Dava sayısının büyüklüğü dönemin haberlerinde olağanüstü bir tablo olarak anlatılırken, süreçte şirketin bazı yerel yöneticileri hakkında da tutuklama kararları gündeme geldi ve ayrıca devlet kurumlarıyla da karşı karşıya kaldı.

Yıllar süren hukuk mücadelesinin sonunda ise Filipinler Yüksek Mahkemesi, hatalı basılan 349 kapakları için firmanın milyonluk ödülleri topluca ödemek zorunda olmadığına hükmetti ve kriz hukuki olarak kapanmış oldu.

Fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuştur

Haber kaynak: Lund University, Los Angeles Times, Roger Williams University, Philippine Supreme Court Archive