19 Mayıs, tarihi dayanışmanın ortak vizyonu

Toplumların karşılaştığı deprem, sel, yangın gibi doğal afetler veya salgın hastalıklar gibi en büyük sınavlarda spor kulüpleri, devasa taraftar kitlelerini hızla organize edebilen gâyriresmi birer lojistik ve yardım merkezine dönüşüyor. Kulüplerin refleks gösterdiği bu toplumsal dayanışma ruhunun kökleri aslında çok derin bir tarihi mirasa dayanıyor.

Nitekim 19 Mayıs Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı; Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a çıkışıyla başlayan millî mücadelenin hangi zorluklarla kazanıldığını hafızlarda taze tutmasının yanı sıra Türk sporunun kurucu unsurlarının ortak bir ülkü etrafında nasıl birleştiğinin tarihi bir belgesi olma özelliğine sahip. Bugün; tüm yurtta, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde ve dış temsilciliklerimizde coşkuyla kutlanan bu bayram, Türk sporunun üç çınarı olan Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray'ın yeşil sahalardaki ezeli rekabeti bir kenara bırakarak sergiledikleri tarihi dayanışmanın ortak vizyonu olarak ortaya çıktı.

Şöyle;

19 Mayıs'ın kutlaması, ilk kez 1926'da Samsun'da başladı. 'Gazi Günü' adını taşıyan kutlama, tamamen bölgesel bir niteliğe sahipti. Kutlamaların tüm Türkiye'ye yayılması ve gençlikle bütünleşmesi için sporun birleştirici gücü devreye girecekti.

19 Mayıs'ın gençlik ve spor bayramı olarak ulusal hafızaya kazınmasında Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray'ın rolleri, sadece birer katılımcı olmalarıyla sınırlı değil. Fikir oluşumundan; millî bayram olarak kutlanmasına kadar olan süreçte, kulüpler arası bir dayanışma hikâyesi bulunuyor.

Sürecin dönüm noktası, Beşiktaş'ın kurucu üyelerinden ve 6'ncı başkan Ahmet Fetgeri Aşeni'nin 1935'te kulübü adına sunduğu vizyoner önerisi oldu. Aşeni; mayıs ayında İstanbul'daki büyük kulüplerin katılımıyla kitlesel bir spor günü düzenlenmesini ve bunun geleneksel hale getirilmesini teklif etti. Bu çağrı, Fenerbahçe ve Galatasaray tarafından büyük bir kabul gördü.

Donanma subayı olan Ahmet Fetgeri Aşeni (1886 - 1966) Türkiye Güreş Federasyonu'nun ve Türkiye Atletizm Federasyonu'nun başkanlığı görevlerinde de bulundu.

Takvimler 24 Mayıs 1935'i gösterdiğinde; bugün Fenerbahçe'nin maçlarını oynadığı stadyumun olduğu alandaki Kadıköy Federasyon Sahası'nda, üç kulübün ortaklığıyla 'Atatürk Spor Günü' düzenlendi. Yaklaşık 20 bin seyirci, yüzlerce sporcunun geçit törenini, jimnastik gösterilerini ve atletizm yarışlarını hayranlıkla takip etti. Bu başarı, yerel bir kutlamanın ulusal bir şölene dönüşebileceğinin en somut kanıtı olarak gözler önüne serildi.

Başarıyla tamamlanan bu organizasyonun ardından Ahmet Fetgeri Aşeni, 9 Mayıs 1936'da düzenlenen Spor Kongresi'nde tarihi bir hamlede daha bulundu. Aşeni, 'Atatürk Spor Günü'nün kapsamının genişletilerek her yıl '19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı' adıyla kanunlaştırılması için teklifte bulunulmasının uygun olacağına ilişkin kongre kürsüsünden Türk spor tarihine geçen bir konuşma yaptı.

AHMET FETGERİ AŞENİ'NİN KONUŞMASI

Muhterem kongre üyeleri! Beşiktaş Jimnastik Kulübü, uzun zamandan beri tasarlamakta olduğu bir spor projesini, kardeş kulüpler olan Fenerbahçe ve Galatasaray ile nihayet tatbik mevkiine koymuş ve 24 Mayıs 1935 günü Kadıköy sahasında bir 'Atatürk Spor Günü' düzenlemiştir. Türk spor basını ve spor kamuoyunda çok geniş yankılar uyandıran bu gençlik hareketi, gerçekte Türk gençliğinin Ulu Önder Atatürk'e olan sevgi ve saygısını gösterebilmesi için bir vesile olmuştur. Amacımız şudur; İstanbul'da gerçekleştirdiğimiz 'Atatürk Günü'nün tüm Türk gençliğine mal edilebilmesi için '19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı' adı altında ve her yıl yapılmasını teklif ediyorum. Kabul edilmesi halinde bu karar, Beşiktaş Jimnastik Kulübü'nden çok, kongrenin onuru olacaktır. Saygılarımla.

Büyük bir alkış tufanı eşliğinde kabul edilen bu tasarı, vakit kaybetmeden Mustafa Kemal Atatürk'e arz edildi. Ulu Önder, kulüplerin bu anlamlı ve birleştirici girişimini büyük bir memnuniyetle karşılayarak '19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı' adıyla kanunlaşması için gerekli talimatları verdi. '19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı', 20 Haziran 1938'de Türkiye Cumhuriyeti'nin 5'inci millî bayramı olarak kanunlaştı.

Ne yazık ki Atatürk, ömrü yetmediği için Türk gençliğine armağan ettiği '19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı'nın millî bayram olarak kutlandığını göremedi.

19 Mayıs’ın ulusal kimliğinin oluşmasında üç büyük kulübün her biri, kendi kurumsal genetiğine uygun eşsiz katkılar sundu.

ÜÇ BÜYÜK TAKIMIN KATKILARI

♦ Beşiktaş Jimnastik Kulübü... 'Atatürk Spor Günü'nün resmi bir ulusal bayrama dönüştürülmesinin fikri mimarı olurken tüm sporcularıyla kutlamalarda yer aldı.

♦ Fenerbahçe Spor Kulübü... Kurtuluş Savaşı yıllarında Kuvayi Milliye'ye verdiği desteğin bir devamı olarak, bayramın ilk kitlesel olarak hayat bulduğu Kadıköy sahasını, organizasyona açtı. Sonraki yıllarda da kendi stadını ve sporcularını seferber ederek kutlamaların İstanbul ayağının görkemli adresi oldu.

♦ Galatasaray Spor Kulübü... Mekteb-i Sultani geleneğinden gelen köklü eğitim vizyonuyla, modern atletizm ve jimnastiğin ülkedeki beşiği oldu. Tüm sporcularıyla bayram kutlamalarının özünü oluşturan toplu jimnastik hareketleri, kule gösterileri ve estetik koreografiler, ülkeye yaydığı erken Cumhuriyet spor disiplininin bir yansıması oldu.

Atatürk'ün doğumunun yüzüncü yılı olan 1981, 'Atatürk Yılı' kabul ve ilan edilirken, '19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı'nın adı '19 Mayıs Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı' olarak değiştirildi.