155 milyon yıl önce kaybolan kıta sonunda bulundu Sözcü Gazetesi

Utrecht Üniversitesi’nden bilim insanlarının yaptığı yeni çalışma, Argoland’ın tek ve bütün bir kıta olarak yer değiştirmediğini ortaya koydu. Araştırmaya göre Argoland, ayrıldığı dönemde birkaç farklı kıta şeridine bölündü ve bu parçalar zaman içinde uzak bölgelere sürüklendi. Bugün bu parçaların bir kısmının doğu Endonezya’nın, bir kısmının ise Myanmar çevresindeki ada zincirlerinin altında saklı olduğu anlaşılıyor.

Jeologlar, kıtaların kopması halinde genellikle arkalarında kaya tabakaları, iz fosilleri ve dağ kalıntıları gibi işaretler bıraktığını vurguluyor. Ancak Argoland’ın hiçbir iz bırakmaması bilim dünyasında uzun yıllar “kıta gerçekten var oldu mu?” sorusuna bile yol açmıştı.

ARGOLAND’IN İZLERİNİ SÜRMEK NEDEN ZORDU?

Araştırma ekibi, Argoland’ın Gondvana’dan ayrılan diğer kıtalardan çok daha karmaşık bir şekilde bölündüğünü belirtiyor. Sürecin erken döneminde küçük parçalara ayrılan kıta, bu parçaların bağımsız şekilde hareket etmesi nedeniyle takip edilemez hâle geldi.

Çalışmanın baş yazarı Eldert Advokaat, daha önceki rekonstrüksiyon girişimlerinin sonuç vermediğini belirtti:
“Hiçbir şey eşleşmedi. Parçaları bir araya getirmeye çalıştığımızda tabloda büyük boşluklar oluşuyordu.”

Bu nedenle araştırmacılar Argoland’ın baştan beri mikro kıtalardan oluşan parçalı bir yapı olduğunu düşünmeye başladı. Yeni hipotez, eksik parçaların anlamlandırılmasında kritik rol oynadı.

YENİ KAVRAM: ARGOPELAGUS

Jeologlar, Argoland’ın yapısını daha iyi tanımlayabilmek için yeni bir terim geliştirdi: Argopelago.

Bu terim, kıtayı tek bir kara parçası yerine okyanus tabanıyla ayrılmış fakat jeolojik açıdan birbirine bağlı kıta parçalarından oluşan geniş ve parçalı bir topluluk olarak tanımlıyor. Çalışmada, bu parçaların büyük bölümünün zamanla doğu Endonezya’ya, bir kısmının ise Myanmar çevresine taşındığı tespit edildi.

BULGULAR NEDEN ÖNEMLİ?

Çalışmanın ortak yazarı Duve van Hinsbergen, Argoland’ın yeniden haritalandırılmasının yalnızca jeolojik bir bulmacayı çözmekle sınırlı olmadığını belirtti.
Bu tür rekonstrüksiyonların, bölgesel biyoçeşitliliğin oluşumu, iklim değişim süreçleri ve yer altı kaynaklarının oluşumu gibi pek çok alanda kritik bilgiler sunduğunu ifade etti.

Araştırma, kıtaların milyonlarca yıllık yolculuklarının bugünkü coğrafyayı nasıl şekillendirdiğine dair yeni ipuçları da sunuyor.