14 yıllık küresel borsa yarışı: Devler büyürken, Türkiye nin payı azaldı Sözcü Gazetesi

Dünya hisse senedi piyasaları son 14 yıllık süreçte tarihi bir genişleme kaydetti. World Federation of Exchanges ve Dünya Bankası verilerine dayanan SIFMA derlemelerine göre, küresel borsalarda işlem gören şirketlerin toplam piyasa değeri 2011 yılındaki 49,6 trilyon dolar seviyesinden 2025 sonunda 157,8 trilyon dolara yükseldi.

Nominal dolar bazında gerçekleşen yüzde 218'lik büyüme, küresel sermaye piyasalarının yaklaşık 3,2 katına çıktığını ve toplam piyasa değerine 108,2 trilyon dolar eklendiğini gösterdi.

Büyümenin küresel ölçekteki dağılımı ülkeler arasında farklılık gösterdi. ABD teknoloji şirketlerinin öncülüğünde piyasa ağırlığını artırırken, Çin ve Hindistan dikkat çeken yükselişler sergiledi.

Türkiye'de ise borsaya kote şirketlerin toplam piyasa değeri dolar bazında iki katından fazla artış gösterse de küresel büyüme hızının altında kalarak pay kaybetti.

Dünya borsalarındaki toplam değer artışının yaklaşık yüzde 49'unu tek başına ABD sağladı. 2011'de 15,6 trilyon dolar olan ABD hisse senedi piyasası büyüklüğü, 2025 sonunda 68,9 trilyon dolara ulaştı. 14 yılda 53,3 trilyon dolarlık ilave piyasa değerine ulaşan ABD'nin küresel borsalardaki payı yüzde 31,5'ten yüzde 43,7 seviyesine yükseldi.

ABD piyasalarının öne çıkmasında Apple, Microsoft, NVIDIA, Alphabet, Amazon, Meta ve Tesla'dan oluşan teknoloji devlerinin yapay zekâ, bulut bilişim ve yazılım alanlarındaki değerlemeleri belirleyici oldu.

Asya cephesinde Çin, borsa büyüklüğünü 2011'deki 3,4 trilyon dolardan 2025 sonunda 15,5 trilyon dolara çıkararak 4,6 katlık bir büyüme kaydetti ve 2014'te Japonya'yı geride bıraktı.

Hindistan ise aynı dönemde piyasa değerini 2 trilyon dolardan 10,6 trilyon dolara taşıyarak yüzde 430'luk yükselişle en hızlı büyüyen piyasalardan biri oldu.

Japonya'nın piyasa değeri 3,5 trilyon dolardan 7,6 trilyon dolara yükselirken, Avrupa Birliği ülkelerinin toplam büyüklüğü 6 trilyon dolardan 15,5 trilyon dolara çıktı.

Türkiye'de borsaya kote yerli şirketlerin toplam piyasa değeri 2011 sonunda 197,07 milyar dolar seviyesindeyken, 2025 sonunda 404,35 milyar dolara yükseldi.

14 yıllık süreçte gerçekleşen 207,28 milyar dolarlık artış, nominal dolar bazında yüzde 105,2'lik bir büyümeye denk geldi. Borsa büyüklüğü yaklaşık 2,05 katına çıksa da küresel borsalardaki yüzde 218'lik ortalama artışın altında kalındı.

Bu durum Türkiye'nin küresel hisse senedi piyasalarındaki payına yansıdı. 2011 yılında dünya borsalarından yüzde 0,40 pay alan Türkiye'nin oranı, 2025 sonunda yüzde 0,26'ya geriledi.

Bu gerileme, Türkiye borsasının küçülmesinden değil, diğer büyük piyasaların çok daha hızlı büyümesinden kaynaklandı.

Türkiye piyasa değerinde en sert kırılma, döviz kuru hareketlerinin etkili olduğu 2021 yılında yaşandı ve toplam değer 138,40 milyar dolara kadar indi. 2022'deki güçlü toparlanmayla 330,01 milyar dolara ulaşan değerleme, kademeli artışını sürdürerek 2025'i 404,35 milyar dolar seviyesinde tamamladı.

Hesaplanan 157,8 trilyon dolarlık büyüklük, piyasalara birebir giren taze nakit miktarını değil, şirket hisselerine biçilen toplam değeri ifade ederken; sermaye yapılarındaki değişimler, yeni halka arzlar, hisse fiyatı hareketleri ve döviz kuru dalgalanmaları bu rakamların oluşmasında temel etkenler olarak öne çıktı.