120 market devletin olacak: Milyar dolarlık yeni proje masada Sözcü Gazetesi

Yeni Zelanda'da 7 Kasım'da gerçekleştirilecek seçimler öncesinde gıda pazarındaki rekabeti artırmaya yönelik yeni bir politika teklifi sunuldu. Yeşiller Partisi, perakende sektöründe faaliyet gösteren Foodstuffs ve Woolworths şirketlerinin pazardaki ağırlığını sınırlandırmak amacıyla kamu mülkiyetinde "KiwiMart" adıyla üçüncü bir büyük süpermarket zinciri kurulmasını planlıyor.

120 MAĞAZA VE 2 DAĞITIM MERKEZİ KAMUYA DEVREDİLECEK

Yeni Zelanda'nın kamu yayıncısı RNZ'nin aktardığı bilgilere göre Yeşiller Partisi Eş Başkanı Chlöe Swarbrick, geçmiş hükümetlerin uluslararası zincirleri ülkeye çekme çabalarının sonuçsuz kaldığını ifade etti. Sektörde mağaza sayısından ziyade rekabet eksikliği yaşandığını belirten Swarbrick, ikili yapının kırılması için kamu mülkiyetinde bir yapının şart olduğunu savundu.

Planın uygulanması durumunda Foodstuffs ve Woolworths, yürürlüğe konulacak yasal düzenlemelerle 120 mağaza ile iki dağıtım merkezini devlete satmak durumunda kalacak.

KİWİMART PROJESİNİN MALİYETİ 2,8 MİYAR DOLAR 

Parti tarafından yapılan hesaplamalara göre KiwiMart zincirinin hayata geçirilmesi toplam 2,8 milyar Yeni Zelanda dolarına mal olacak.

Parlamento Kütüphanesi’nin hazırladığı modelleme verilerine göre bu bütçenin detayları şu şekildedir:

Mağaza ve tesis alımları: 1,3 milyar dolar

Kuruluş ve altyapı giderleri: 1,5 milyar dolar

Swarbrick, kamu süpermarketinin faaliyete geçmesiyle birlikte başlangıçta yüzde 15 pazar payına ulaşmasının hedeflendiğini açıkladı. Fikrin daha önce Consumer New Zealand gibi tüketici örgütleri ve çeşitli ekonomistler tarafından da dile getirildiği kaydedildi. Yeşiller Partisi Eş Başkanı Marama Davidson ise ülkenin üretim kapasitesine rağmen gıda erişiminde yaşanan sorunlara dikkat çekti.

GIDA PAKETİNİN TOPLAM BÜTÇESİ 6 MİLYAR DOLARI AŞIYOR 

KiwiMart projesi, Yeşiller Partisi’nin "Affordable Kai" başlığı altında topladığı ve dört yıl için toplam maliyeti 6 milyar Yeni Zelanda dolarını aşan geniş kapsamlı gıda politikasının bir bölümünü oluşturuyor.

Pakette yer alan diğer düzenlemeler ve öngörülen bütçeler şöyle sıralanıyor:

Ka Ora, Ka Ako Okul Yemeği Programı: 150 bin öğrenciyi kapsayacak şekilde genişletilmesi için 2,2 milyar dolar.

Gıda Bankaları ve Sosyal Yardımlar: Gıda bankası finansmanının 25 milyon dolara çıkarılması ve Work and Income gıda yardımlarının artırılması için sırasıyla 72 milyon ve 388 milyon dolar.

Fair Food Fund: Toplum ölçekli gıda girişimlerini desteklemek amacıyla 600 milyon dolar.

FİYAT DENETİMİ VE YASAL DÜZENLEMELER GETİRİLECEK

Teklif, Ticaret Komisyonu’nun yetki ve cezalarının artırılmasını da içeriyor. Müşterilerden kasada fazla ücret alınması durumunda otomatik tazminat ödenmesini öngören sistem ve denetim mekanizmaları için 104 milyon dolar ayrılması planlanıyor.

Düzenlemeyle süpermarketlerdeki fiyatlandırma politikalarına sınırlama getirilmesi, bu uygulamanın ilerleyen süreçte enerji ve akaryakıt sektörlerine de yaygınlaştırılması hedefleniyor. Ayrıca besleyici gıdaya erişim hakkının yasayla güvence altına alındığı bir Ulusal Gıda Stratejisi tanzim edilmesi isteniyor.

FİNANSMAN YENİ VERGİLERLE SAĞLANACAK 

Gıda politikasının finansmanı, Yeşiller Partisi’nin daha önce kamuoyuna duyurduğu vergi reformu paketiyle karşılanacak. Parti hesaplamalarına göre uygulanacak vergi modelinin net kamu gelirlerini 2027/28 döneminde 5,35 milyar dolar, 2030/31 döneminde ise 5,94 milyar dolar artırması bekleniyor.