10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi sona erdi

İstanbul Havalimanı'ndan 26 Ocak'ta ayrıldıktan sonra Brezilya ve Şili üzerinden 60 saati aşkın süren yolculuğun ardından Antarktika'ya ulaşan ekip, yine aynı güzergahı kullanarak Türkiye'ye geldi.

Türkiye'nin bu yıl 10'uncusunu düzenlediği bilim seferine katılan farklı üniversite ve kurumlardaki araştırmacılar, zorlu hava koşullarında 15 ayrı projeyi sahada tamamladı. Yer bilimlerinden buzul gözlemlerine, yakın uzay araştırmalarından sucul ekosistem çalışmalarına kadar farklı alanlarda yürütülen 15 projeden elde edilen verilerin uluslararası bilim dünyası ile paylaşılması hedefleniyor.

Bilim heyeti, Horseshoe Adası'nda çalışmalarını tamamladıktan sonra Dismal Adası'nda Türkiye'nin sınırları dışında kurulan ilk istasyonlarından birisi olan sabit Küresel Konumlama Uydu Sistemi (GNSS) istasyonunda bakım ve veri toplama çalışmalarını bitirdi.

Fırtınalı, dalgalı ve kar yağışlı bir deniz seferiyle Adelaide Adası'ndan hareket eden ekip, Grandidier Kanalı, Penola Boğazı ve Le Maire Kanalı'nı geçerek önce Deception Adası'na daha sonra King George Adası'na ulaştı. Bu adanın ardından Şili'ye ulaşan 17 kişilik ekip, sonrasında Brezilya üzerinden yurda döndü.

Yaklaşık 14 bin 700 kilometrelik yolculuk sonrası megakente ulaşan heyeti İstanbul Havalimanı'nda İstanbul Havalimanı Mülki İdare Amiri İlker Haktankaçmaz, yetkililer ve yakınları karşıladı. Antarktika'dan dönen ekip, yakınları ile hasret giderirken, karşılama için gelen bazı ailelerin evcil hayvanları da getirdiği görüldü.

15 ayrı araştırma projesi yürütüldü

Bilim ekibi, 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi kapsamında bu yıl 15 araştırma projesi yürüttü.

Küresel iklimden yer bilimlerine, yakın uzay çalışmalarından biyolojik çeşitliliğe kadar pek çok sorunun yanıtını arayan Türk bilim insanları, iklim değişikliği, buzul ve atmosfer dinamikleri, jeodinamik hareketlilik, deniz tabanı haritalama, oşinografik özellikler, yakın uzay ve kozmik radyasyon ölçümleri gibi fiziksel ve jeofizik süreçlere odaklanan çalışmalar yaptı.

Ayrıca göl ve deniz ekosistemleri, mikrobiyal ve fitoplankton biyoçeşitliliği, kirleticilerin dağılımı, paleoklimatoloji, ekstrem koşullarda tıbbi planlama ile biyoteknoloji ve yeni antiviral ilaç adaylarının geliştirilmesine yönelik araştırmalar gerçekleştirdi.

"Hedefimiz Antarktika'da kalıcı Türk Bilim Araştırma Üssü kurmak"

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferinin başarıyla tamamlandığını belirterek, Türk bilim insanlarının zorlu koşullar altında bir aydan fazla sürede 15 araştırma projesini hayata geçirdiğini bildirdi.

Kacır, "Cumhurbaşkanımızın himayelerinde, TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitümüzün koordinasyonunda yürüttüğümüz kutup araştırma seferlerimizle ülkemizin bilimsel kapasitesini artırmaya, insanlığın karşı karşıya olduğu küresel sorunlara çözüm önerileri sunmaya devam edeceğiz. Hedefimiz Antarktika'da kalıcı Türk Bilim Araştırma Üssü kurmak ve Antarktika Anlaşmalar Sistemi içerisinde 'Danışman Ülke' statüsü elde etmek." ifadelerini kullandı.

"Araştırmaların örnekleri ve istasyonlardan alınan veriler Türkiye'ye getirildi"

Havalimanında AA muhabirine açıklamalarda bulunan 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, bu yıl 10'uncu seferin sona erdiğini belirterek, bugüne kadar 200'ün üzerinde Türk araştırmacının kutuplara gittiğini ve önemli çalışmalar yaptığını söyledi.

Bu yıl 17 araştırmacının birbirinden farklı 15 proje yürüttüğünü dile getiren Özsoy, Antarktika'ya giderken ve oradan dönerken karşı karşıya kaldıkları zorluklardan bahsetti.

Türk bilim insanlarının hangi alanlarda çalışmalar yaptığına ilişkin bilgi veren Özsoy, orada yapılan araştırmaların örneklerinin ve kurulu istasyonlardan alınan verilerin Türkiye'ye getirildiğini, çıkacak sonuçları heyecanla beklediklerini anlattı.

Özsoy, "Şu ana kadar dünyaya kazandırılan Türk bilim insanlarının elinden çıkmış nice bilimsel makaleler var. Bu çalışmaların sonucunda da yeni bilimsel makaleler beklentimiz yüksek." dedi.

Bugüne kadar 200'den fazla Türk bilim insanının hem kuzeydeki Arktik'te hem de güneydeki Antarktika'da bilimsel çalışmaları birebir fiziki olarak yapma imkanı bulduğunu kaydeden Özsoy, bugüne kadar 300'ün üzerinde bilimsel makale yayınlandığını bildirdi.

Bilimsel araştırmaların uluslararası alanda ses getirdiğine işaret eden Özsoy, kutupların gezegenin kara kutusu olarak adlandırıldığını, dünyanın hafızasının bu bölgelerde bulunduğunu, milyonlarca yılın bilgi ve verilerinin bu bölgelerdeki buzulların içinde saklı olduğunu anlattı.

Özsoy, Türk bilim insanlarının kutup bölgelerindeki çalışmaların uluslararası geçerlilikte ve nitelikte olduğunu belirterek, "Türk bilim insanlarımız kutup bölgelerinde yaptığı çalışmalarla uluslararası bilim literatürüne çok büyük katkılar sağlıyor." şeklinde konuştu.

"Her katman bizi yüz binlerce yıl öncesine götürüyor"

Prof. Dr. Burcu Özsoy, araştırmalar çerçevesinde artık "iklim değişikliği var mı yok mu?" tartışmasından öteye giderek "iklim değişikliği ile nasıl mücadele edileceği" aşamasına geçtiklerini belirterek, dünyayı en iyi kutup bölgelerinden anlayabileceklerini anlattı.

Buzulların yaklaşık 500 bin yaşında olduğunu, her katmanın kendilerini yüz binlerce yıl öncesine götürdüğünü dile getiren Özsoy, kutup bölgelerinde sürekli çalışmalar yapmanın çok önemli olduğunu, kutuplarda yapılacak çalışmaların geçmişle bugünü karşılaştırarak geleceğe yönelik projeksiyonlar yapmalarına imkan tanıdığını söyledi.

Özsoy, dünyanın farklı ülkelerinin Antarktika'da bilim üsleri kurduğuna değinerek, Türk bilim üssü için Horseshoe Adası'nı belirlediklerini ve o günden bu yana çok önemli araştırmalar yaptıklarını bildirdi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2030'a kadar Antarktika'da Kutup Araştırmaları Üssü'nü kurmayı planladığını anımsatan Özsoy, bu üssün sağlayacağı katkılardan bahsetti.

"Antarktika'da yaptığımız çalışmalar dünya bilimine katkı sunuyor"

10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi Lideri Prof. Dr. Ersan Başar ise sefer kapsamında bilimsel projelerini tamamladıklarını belirterek, "15 farklı konuda bilimsel proje yürütüldü. Yer bilimleri, deniz bilimleri, buzul bilimi ve atmosfer bilimleri alanlarında araştırmalar yapıldı. Bu örnekler Türkiye'de laboratuvarlarda incelenecek ve uluslararası makaleler olarak yayımlanacak. Özellikle Antarktika'da yaptığımız çalışmalar dünya bilimine katkı sunuyor." dedi.

Horseshoe Adası'nda 10 yıldır yaptıkları bilimsel projelerden önemli sonuçlar elde edildiğinin altını çizen Başar, "Özellikle Shoesmith Buzulu'nda bir yılda 10 metreye kadar buz kaybı tespit edildi. 2026'da büyük buz kütlelerinin hızla eriyerek denize döküldüğüne şahit olduk." diye konuştu.

Başar, Antarktika'da bu yıl hava koşullarının oldukça sert geçtiğini kaydederek, "Rüzgar, fırtına ve kar yağışı çalışmaları zorlaştırdı ancak bilim insanlarımız özveriyle çalışmalarını tamamladı." ifadelerini kullandı.

Jeodezik, oşinografik ve uzay gözlem çalışmaları yapıldı

Öte yandan, Milli Savunma Bakanlığına bağlı Harita Genel Müdürlüğü (HGM) ile Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı, sefer kapsamında Horseshoe Adası'nda deniz ve kara ölçümleri gerçekleştirdi. HGM, sabit GNSS istasyonunun bakım, onarım ve veri toplama çalışmalarını yürütürken, deniz kuvvetleri ekipleri hidrografik ve oşinografik mesaha faaliyetleri icra etti.

Sefer kapsamında ayrıca Horseshoe Adası’nda kurulan çok düşük frekans (VLF) yakın uzay gözlem istasyonundan veriler alınarak Palmer istasyonuyla karşılaştırmalı analizler yapıldı. Kozmik müon akısı ölçümleriyle güneş aktivitelerinin radyasyon üzerindeki etkileri incelenirken, elde edilen verilerin uzay hava durumu tahminleri, haberleşme güvenliği ve iklim değişikliğinin izlenmesi açısından önem taşıdığı belirtildi.