1 ağaç 50 milyon kişiye felaket oldu Sözcü Gazetesi

Tarihin en büyük altyapı çökmelerinden biri olan ve Kuzey Amerika’da 50 milyon insanı etkileyen 2003 yılındaki dev elektrik kesintisinin arkasından, budanmamış tek bir ağaç dalı ve yazılım hatası çıktı. Güvenlik sistemlerinin zincirleme reaksiyonuyla büyüyen olay, modern metropollerin enerji altyapılarının fiziksel çevreyle olan hassas dengesini bir kez daha gözler önüne serdi.

14 Ağustos 2003 tarihinde, ABD’nin Ohio eyaletinde etkili olan aşırı sıcaklar nedeniyle klima kullanımı en üst seviyeye ulaştı. Bölgenin ana elektrik sağlayıcısı bir firmaya ait yüksek gerilim hatlarından geçen yoğun akım, kabloların aşırı ısınmasına ve fiziksel olarak aşağıya doğru sarkmasına yol açtı.

Cleveland yakınlarında sarkan 345 kilovoltluk ana iletim hattı, altındaki arazide büyüyen ve bakımı ihmal edilmiş bir ağacın dallarına temas etti. Temasın ardından sistem, kısa devreyi önlemek amacıyla söz konusu hattı otomatik olarak devre dışı bıraktı.

Normal şartlarda yerel bir kesintiyle kontrol altına alınabilecek bu durum, kontrol merkezindeki yönetim yazılımında meydana gelen bir teknik aksaklık nedeniyle fark edilemedi. Alarm sisteminin kilitlenmesi sonucu, operatörler hattın devre dışı kaldığını ve sistemdeki yük dağılımının bozulduğunu göremedi.

İlk hattın kapanmasıyla boşa çıkan yüksek miktardaki elektrik yükü, saniyeler içinde yan kollardaki diğer hatlara aktarıldı. Aşırı yükü taşıyamayan komşu hatlar da ısınarak sarktı ve çevredeki diğer ağaçlara temas ederek sırayla kapandı. Bilgisayar ekranları donan kontrolörlerin müdahale edemediği bu süreç, eyalet sınırlarını aşan bir domino etkisine dönüştü.

Güç dengesizliğinin şebeke geneline yayılması üzerine, nükleer santraller ve jeneratörler kendilerini fiziksel hasardan korumak için otomatik güvenlik moduna geçerek üretimi durdurdu. Birkaç dakika içinde ABD'nin sekiz eyaleti ile Kanada'nın Ontario eyaletinde hayat tamamen durdu.

New York, Toronto ve Detroit gibi metropollerde metrolar tünellerde kaldı, trafik ışıklarının sönmesiyle caddelerde büyük kaos yaşandı ve binlerce insan asansörlerde mahsur kaldı.

Su arıtma tesislerinin durmasıyla bazı bölgelerde temiz su sıkıntısı baş gösterdi, hücresel haberleşme ağları çöktü.

Günlerce süren kesinti sırasında en az 11 dolaylı ölüm gerçekleşti. Resmi raporlara göre kesintinin yarattığı toplam ekonomik zarar yaklaşık 6 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.